MACHU PICCHU YOLUNDA: SİS, HEYELAN, TREN RAYLARI VE BİR HAYALİN PEŞİNDE

Güney Amerika yolculuğumuz boyunca bizi en çok heyecanlandıran yerlerden biri şüphesiz Machu Picchu olmuştu. Dünyanın en ünlü antik kentlerinden biri… Çocukluktan beri belgesellerde gördüğümüz, kitaplarda okuduğumuz, filmlerde karşılaştığımız o mistik şehir. Bulutların arasında, And Dağları’nın zirvesinde duran taş bir uygarlık.

Ama oraya ulaşmanın bu kadar zor, yorucu ve aynı zamanda unutulmaz olacağını hiç tahmin etmemiştik. Machu Picchu bizim için yalnızca görülmesi gereken bir yer değildi; aynı zamanda sabır, belirsizlik, yol yorgunluğu ve sonunda bir hayalin gerçekleşmesi demekti.

Cusco’dan başlayan Machu Picchu planı

Her şey Cusco şehrinde başladı. Önce Machu Picchu’ya nasıl gidileceğini araştırmaya koyulduk. İlk öğrendiğimiz şey şuydu: Oraya ulaşmak düşündüğümüz kadar kolay değildi.

Cusco’da Machu Picchu’ya gitmek için farklı seçenekler vardı. En popüler seçenek tren yolculuğuydu. PeruRail ve Inca Rail gibi şirketlerin trenleriyle Cusco’dan veya Ollantaytambo’dan hareket edip Aguas Calientes kasabasına ulaşıyordunuz. Yolculuk güzeldi, konforluydu ve elbette en turistik seçenekti. Ancak fiyatlar bizim için oldukça yüksekti. Tren bileti dönemine, saate ve sınıfa göre değişiyordu ama kişi başı tek yön yaklaşık 60–100 dolar bandına çıkabiliyordu. Dönüşü de ekleyince iki kişi için ciddi bir bütçe gerekiyordu.

Bizim ise bir avantajımız vardı: arabamız.

Bu yüzden alternatif rotaları araştırmaya başladık. İnsanlarla konuştuk, sürücülere sorduk, küçük tur ofislerine girdik çıktık. Sonunda öğrendiğimiz rota şuydu: Önce Ollantaytambo tarafından ilerleyecek, ardından yüksek And geçitlerinden geçecek, sonra da Hidroeléctrica denilen bölgeye kadar arabayla gidecektik. Oradan sonra ise tren raylarının yanındaki yürüyüş yolunu takip ederek yaklaşık 10–12 kilometre yürüyüp Aguas Calientes, yani Machu Picchu Pueblo kasabasına ulaşacaktık.

Kulağa romantik ve maceralı geliyordu. Gerçekte ise çok daha sertti.

Sislerin içine doğru

Dağ yoluna çıktığımızda hava artık kararmaya başlamıştı. Başta her şey normal görünüyordu. Ama yükseldikçe hava değişmeye başladı. Önce ince bir sis çıktı. Sonra yağmur başladı. Bir süre sonra ise önümüzü neredeyse göremez hale geldik.

Gerçek anlamda yalnızca bir iki metre önümüz görünüyordu.

And Dağları’nın yüksek geçitlerinden birindeydik. Rakım yaklaşık 4300–4800 metre civarına kadar çıkıyordu. Yol dar, virajlı ve ürkütücüydü. Bir taraf uçurum, diğer taraf dağdı. Yağmurun etkisiyle heyelan olmuştu. Yolun üzerine taşlar düşmüştü. Ve biz o taşların üzerinden geçmek zorundaydık.

Arabayı yavaş yavaş ilerletirken içimizde sürekli aynı duygu vardı: “Ya burada kalırsak?”

Gece, sis ve dağ birleşince insanın zihni başka çalışıyor. Yol kilometre olarak çok uzun görünmese de saatler sürüyordu. Çünkü hızlı gitmek imkânsızdı. Özellikle asfalt yol bittikten sonra başlayan toprak bölüm tam anlamıyla zorluydu. Yaklaşık 30 kilometrelik bölümde düzgün asfalt yoktu. Yol çalışmaları vardı. Çamur vardı. Büyük çukurlar vardı. Bazı yerlerde yalnızca tek aracın geçebileceği kadar alan kalıyordu.

Aslında orası daha çok 4×4 araçların yolu gibiydi. Biz ise normal bir otomobille gidiyorduk.

Benzin kokusu ve korku

Bir noktada ihtiyaç molası vermek için durduk. Tam o sırada bir şey fark ettik. Arabanın altından sıvı akıyordu. Önce yağ sandık. Sonra kokuyu alınca gerçeği anladık: Benzin akıyordu.

Heyelan taşlarının üzerinden geçerken aracın altı vurmuş ve benzin borusu delinmişti. Bir anda bütün planlarımız çökmüş gibi oldu. Issız bir dağ yolundaydık. Geceydi. Sis vardı. Telefon çekmiyordu. Yakıt yere akıyordu.

O an gerçekten ne yapacağımızı bilemedik. Cusco’ya geri dönmek mi gerekiyordu? Ama nasıl? Yakıt sürekli boşalıyordu.

Bir süre sessizce birbirimize baktığımızı hatırlıyoruz. İnsan böyle anlarda hem panikliyor hem de inanılmaz şekilde çözüm üretmeye çalışıyor. Sonra kendi imkânlarımızla bir şeyler denemeye başladık. Poşetler, lastikler, sıkıştırmalar… Tam profesyonel olmayan ama tamamen hayatta kalma içgüdüsüyle yapılan bir tamirat.

Ve inanılmaz şekilde işe yaradı. Yakıt akışı büyük ölçüde durdu. Belki mükemmel değildi ama bizi yolda bırakmayacak kadar iyiydi.

İşte o an anladık: Bazen yolculuklarda insanın en büyük lüksü konfor değil, devam edebilmektir.

Hidroeléctrica’ya varış

Saat artık geceye yaklaşmıştı. Sonunda Hidroeléctrica bölgesine ulaştık. Burası küçük bir hidroelektrik santral çevresinde oluşmuş bir geçiş noktasıydı. Arabalar burada bırakılıyor, insanlar buradan sonra yürüyordu.

Yorgunduk. Gerçekten tükenmiş hissediyorduk. Arabada birkaç saat uyuduk. Saat yaklaşık dört gibi çevrede hareketlenme başladı. Başka turistler, rehberler, küçük minibüsler gelmeye başladı. Biz de hazırlanıp yürümeye başladık.

Ve işte o andan sonra yolculuğun en güzel bölümlerinden biri başladı.

Tren raylarının yanında yürümek

O yürüyüşü bugün bile unutamıyoruz. Bir tarafta Urubamba Nehri’nin taşlık yatağı, diğer tarafta bulut ormanları, dev kayalıklar, rayların arasından yürüyen insanlar… Bazen uzaktan gelen tren sesi, bazen tamamen sessizlik.

And Dağları’nın o vahşi doğasının içinde yürümek gerçekten başka bir histi. Yol yaklaşık 10–12 kilometreydi ve ortalama 2,5–3,5 saat sürüyordu. Ancak bu yürüyüş sadece bir ulaşım yolu değildi. Bize göre Machu Picchu yolculuğunun en gerçek, en sade ve en unutulmaz parçalarından biriydi.

Yol boyunca küçük detaylar bile aklımızda kaldı. Yerde bulduğumuz avokadolar mesela… Bir kayanın üzerine oturup avokado yemiştik. Belki hayatımızdaki en lüks yemek değildi ama o an bize inanılmaz güzel gelmişti. Çünkü bazen mutluluk sadece yorgunken doğanın içinde bir şey paylaşabilmek oluyor.

Machu Picchu yolunda tren raylarının arasında başlayan yürüyüş — Machu Picchu’ya giden yürüyüş yolu, tren raylarının arasında kayboluyordu.

And Dağları ve tren rayları boyunca yürüyüş — Aguas Calientes’e doğru ilerleyen yürüyüş rotası bazen tamamen yalnızlaşıyordu.

Machu Picchu çevresindeki dev kayalıklar — Yol boyunca And Dağları’nın dev kayalıkları sürekli karşımıza çıkıyordu.

Tren rayları boyunca yürüyen insanlar — Dağların ve bulut ormanlarının arasında ilerleyen demiryolu hattı.

Urubamba Nehri ve taşlık vadiler — Urubamba Nehri’nin taşlarla dolu vahşi yatağı yürüyüşe eşlik ediyordu.

Machu Picchu yolundaki yeşil tren köprüsü — Yol üzerindeki eski demiryolu köprüleri rotanın en etkileyici bölümlerindendi.

Machu Picchu yürüyüş yolunda avokado molası — Yol boyunca bulduğumuz avokadolar küçük ama unutulmaz bir mola olmuştu.

And Dağları arasında taşlarla dolu nehir vadisi — And Dağları’nın arasında akan nehir ve taşlık vadiler yolculuğun atmosferini tamamlıyordu.

Aguas Calientes gerçeği

Sabah yaklaşık yedi gibi Aguas Calientes kasabasına ulaştık. Burası bugün daha çok Machu Picchu Pueblo adıyla da biliniyor. Dağların arasına sıkışmış, tren raylarının çevresinde büyümüş, tamamen Machu Picchu’ya giden insanların hareketiyle yaşayan küçük ama kalabalık bir kasaba.

Bizim düşüncemiz çok basitti: “Bileti alırız ve hemen Machu Picchu’ya çıkarız.” Ama işler öyle yürümüyor.

Kasabada inanılmaz bir kuyruk vardı. Sabahın erken saatinde bile yüzlerce insan sıradaydı. Biz de sıraya girdik. Saatler sonra görevli pasaportlarımıza baktı ve bize bilet vermek yerine bir numara verdi.

Evet, sadece numara.

Çünkü sistem şöyle çalışıyordu: Önce sıraya giriyorsunuz. Sonra size “bilet alma sırası” veriliyor. Sonra öğleden sonra tekrar çağrılıyorsunuz. Ancak o zaman gerçek bileti satın alabiliyorsunuz.

Ve en ilginç kısmı şuydu: O bilet aynı gün için olmayabiliyor. Şansınıza göre ertesi gün, iki gün sonra hatta üç gün sonrasına kalabiliyor. Bizim şansımıza ertesi güne çıktı. Bu da demekti ki mecburen orada kalacaktık.

Açıkçası bu sistemi çok yorucu bulduk. Çünkü Machu Picchu’ya gelen herkesin aynı gün dönmesi zaten neredeyse imkânsız hale getiriliyor. İster trenle gelin, ister yürüyerek gelin… Sistem sizi kasabada kalmaya zorluyor. Belki yerel turizmi desteklemek için kurulmuş bir düzen olabilir. Ama bir ziyaretçi olarak bizim hissettiğimiz şey daha çok şuydu: “Bu biraz zorunlu bir bekleme sistemi.”

Oteller doluydu. Restoranlar doluydu. Sokaklar kalabalıktı. Ve bizim aklımız sürekli arabadaydı. Çünkü bütün eşyalarımız oradaydı. Bilgisayarlarımız, kıyafetlerimiz, elektronik cihazlarımız… Üstelik aracın yakıt sistemi zaten hasar almıştı.

Bir gece boyunca sürekli aynı şeyi düşündük: “Acaba arabaya bir şey oldu mu?”

Aguas Calientes giriş tabelası — Uzun ve yorucu yolculuğun ardından Aguas Calientes’e ulaştığımız ilk an.

Machu Picchu Pueblo tabelası ve dağlar — Kasabanın her köşesinde Machu Picchu’nun gölgesi hissediliyordu.

İnka heykeli ve Aguas Calientes — İnka kültürünü temsil eden heykeller kasabanın merkezinde ziyaretçileri karşılıyordu.

Aguas Calientes meydanı — Aguas Calientes’in merkezi, dünyanın dört bir yanından gelen insanlarla doluydu.

Machu Picchu Pueblo meydanı — Dağların arasında sıkışmış küçük kasaba tam anlamıyla bir geçiş noktasıydı.

Machu Picchu Pueblo ve ziyaretçiler — Meydanda bekleyen herkesin ortak hayali aynıydı: Machu Picchu’ya ulaşabilmek.

Otel balkonundan Aguas Calientes manzarası — Kaldığımız otelin balkonundan görünen nehir, raylar ve dağlar unutulmazdı.

Aguas Calientes tren istasyonu — Sabah saatlerinde tren istasyonu turistlerle dolup taşmaya başlıyordu.

Machu Picchu karşılama tabelası — Kasabanın her noktasında Machu Picchu temalı karşılama alanları vardı.

Machu Picchu girişindeki tabela — Saatlerce sıra beklediğimiz kasaba, aynı zamanda And Dağları’nın içinde saklı bir dünya gibiydi.

O hayalin gerçekleştiği an

Ertesi sabah sıra nihayet bize geldi. Bu kez Machu Picchu’ya çıkış kısmı vardı. Oraya çıkmanın iki yolu bulunuyordu: yürüyerek çıkmak ya da otobüs kullanmak.

Otobüs ücretleri de oldukça pahalıydı. Gidiş ve dönüş ayrı ücretlendiriliyordu. Biz sadece tek yön otobüs bileti aldık. Çünkü dönüşte yürümeye karar vermiştik.

Ve sonunda… Machu Picchu karşımızdaydı.

İlk gördüğümüz anı bugün bile çok net hatırlıyoruz. Otobüs virajları tırmanıp giriş noktasına ulaştığında önce sadece sislerin arasından görünen koyu yeşil dağlar vardı. Sonra yürüyüş yolundan ilerleyip taş terasların bulunduğu bölüme çıktığımızda bir anda o görüntü karşımıza açıldı.

İnsan gerçekten birkaç saniye durup bakakalıyor. Çünkü Machu Picchu yalnızca bir antik kent değil. Orası sanki dağların içine gizlenmiş başka bir dünya gibi.

Bir tarafta uçurumlar, bir tarafta bulutların içine giren sivri And zirveleri, ortadaysa yüzlerce yıl önce inşa edilmiş taş yapılar… Ve en etkileyici kısmı şu: Taşların hâlâ ayakta olması.

Üstelik öyle sıradan taşlar değil. Birbirine milimetrik şekilde oturtulmuş dev kayalar, teraslar, duvarlar, geçitler ve odalar… Aradan yüzyıllar geçmiş olmasına rağmen hâlâ sapasağlam duran yapılar.

İnsan ister istemez düşünüyor: “Bunu nasıl yaptılar?”

Çünkü bulunduğu yer bile başlı başına inanılmaz. Deniz seviyesinden yaklaşık 2430 metre yüksekte, dağların zirvesine kurulmuş bir şehirden bahsediyoruz. Bugün bile ulaşımı zor olan bir yere, yüzlerce yıl önce böylesine büyük taş yapıları inşa etmiş olmak gerçekten akıl almaz geliyor.

Tarihçiler Machu Picchu’nun 15. yüzyılda, İnka İmparatorluğu’nun en güçlü dönemlerinden birinde inşa edildiğini söylüyor. Kimilerine göre bir kraliyet yerleşimi, kimilerine göre kutsal bir dini merkez, kimilerine göre ise astronomik gözlem ve tören alanlarıyla birlikte özel bir İnka kompleksi. Ama orada yürürken insan bunların ötesinde başka bir his yaşıyor.

Sanki şehir hâlâ yaşıyor gibi.

Taş yolların arasında yürürken bazen tamamen sessizlik oluyor. Sonra bir anda dağların arasından rüzgâr geliyor. Bulutlar hareket ediyor. Güneş birkaç saniyeliğine taş duvarların üzerine vuruyor. Ve o an gerçekten neden dünyanın en büyüleyici yerlerinden biri olarak görüldüğünü anlıyorsunuz.

Fotoğraflarımızda da bu hissin farklı yüzleri var. Bir karede Machu Picchu’nun klasik panoramik görüntüsü, arkasında yükselen Huayna Picchu dağıyla birlikte karşımıza çıkıyor. Başka bir karede taş evlerin arasından aşağıdaki vadilere bakıyoruz. Bir diğerinde terasların düzenini, yamaç boyunca nasıl kat kat yükseldiğini görüyoruz. Bazı fotoğraflarda biz de kadrajın içindeyiz; çünkü burası sadece uzaktan bakılacak bir yer değil, içine girip yaşanacak bir deneyim.

Özellikle yukarıdan baktığımızda o meşhur teraslar gözümüzün önüne seriliyordu. Yüzlerce yıl önce tarım için yapılan kat kat yeşil alanlar bugün hâlâ bütün düzenini koruyor. Bu teraslar sadece estetik bir görüntü oluşturmuyor; aynı zamanda İnka mühendisliğinin, doğayla uyum kurma biçiminin ve dağlık coğrafyaya adapte olma becerisinin de bir göstergesi.

Taş evlerin saman çatılı görüntüsü, dar geçitler, merdivenler, büyük kaya bloklarının etrafına kurulmuş yapılar… Hepsi insana şunu hissettiriyor: Burada doğaya karşı değil, doğayla birlikte inşa edilmiş bir şehir var.

Dağların biçimiyle taşların biçimi birbirine karışıyor. İnsan yapımıyla doğanın yaptığı şey arasında keskin bir ayrım kalmıyor. Sanki İnka ustaları dağların dilini anlamış, sonra da o dile taşlarla cevap vermiş gibi.

Arkasında yükselen Huayna Picchu dağı ise bütün manzarayı daha da etkileyici hale getiriyor. Fotoğraflarda gördüğümüz şey aslında gerçeğin yanında çok küçük kalıyor. Çünkü orada yalnızca bir görüntü yok; bir atmosfer var.

Dağların arasında dolaşırken bazen kendimizi bir belgeselin içindeymiş gibi hissettik. Bazen de sanki bir rüyanın içindeydik. Dünyanın öbür ucunda, çocukluğumuzdan beri adını duyduğumuz yerde yürüyorduk.

Ve işin ilginç tarafı, oraya ulaşmak için yaşadığımız bütün zorluklar Machu Picchu’yu daha da değerli hale getirmişti. Sis, heyelan, patlayan benzin borusu, uykusuzluk, saatlerce yürüyüş, belirsizlik… Bütün bunların sonunda o manzaraya bakınca insanın içinden sadece tek bir şey geçiyor:

“Evet… buna değmiş.”

Machu Picchu panoramik manzarası — Machu Picchu’nun büyüleyici panoramik manzarası: taş yapılar, teraslar ve And Dağları aynı kadrajda.

Machu Picchu taş yapıları ve dağ manzarası — Bulutların gölgesinde, taş evlerin arasından Machu Picchu’ya ilk bakış.

Machu Picchu manzarası önünde gezi anısı — Yıllardır fotoğraflarda gördüğümüz manzaranın tam karşısında olmak bambaşka bir histi.

Machu Picchu klasik panorama ve Huayna Picchu — Huayna Picchu’nun gölgesinde, taş şehir bütün ihtişamıyla karşımızdaydı.

Machu Picchu önünde yolculuk hatırası — Uzun yolun sonunda, Machu Picchu’ya karşı unutulmaz bir hatıra.

Machu Picchu taş geçitleri — Terasların üstünden bakınca, İnka taş işçiliğinin doğayla nasıl bütünleştiği daha iyi anlaşılıyordu.

Machu Picchu tarım terasları — Machu Picchu’nun en güzel yanı: nereye baksanız tarih ve manzara aynı karede.

Machu Picchu taş evleri — Dar taş yolların arasında yürürken, sanki yüzyıllar öncesine kısa bir yolculuk yaptık.

Machu Picchu dağ manzarası — Vadilere doğru uzanan manzara, And Dağları’nın büyüklüğünü sessizce anlatıyordu.

Machu Picchu dağ manzarası önünde hatıra — Saman çatılı taş yapılar, Machu Picchu’daki eski yaşamın izlerini hâlâ taşıyor.

Machu Picchu taş sokakları — Dağların kıvrımlarına yaslanmış bu şehir, doğayla yarışmıyor; onunla birlikte var oluyor.

Machu Picchu geniş taş terasları — Bulutlar dağların üzerine inerken, Machu Picchu’nun büyüsü daha da derinleşti.

Machu Picchu taş evler ve meydan — Taş evlerin arasında yürümek, buranın bir zamanlar yaşayan bir şehir olduğunu hissettiriyordu.

Machu Picchu terasları ve taş yapıları — Terasların düzeni, Machu Picchu’nun sadece güzel değil, aynı zamanda büyük bir mühendislik eseri olduğunu gösteriyor.

İnka penceresinden And Dağları’na bakmak, geçmişle bugünü aynı karede buluşturdu.

Machu Picchu taş penceresinden dağ manzarası — Bir başka taş pencereden görünen manzara; sanki geçmişle bugünün birleştiği bir kadraj.

Machu Picchu taş duvarları — Güneş, bulutlar ve taş duvarlar; Machu Picchu’nun mistik havası tam da böyle oluşuyor

Machu Picchu taş yapıları ve bulutlu gökyüzü — Teraslar, taş yapılar ve dağlar aynı karede birleşince Machu Picchu’nun görkemi daha da ortaya çıkıyor.

Machu Picchu tarım terasları ve İnka yapıları — Büyük taş blokların arasında dolaşırken, İnka işçiliğinin gücünü yakından görmek mümkün.

Machu Picchu’dan ayrılmadan önce hafızamızda kalan son geniş manzara: taş şehir, teraslar ve And Dağları.

Machu Picchu’dan yürüyerek iniş

Machu Picchu gezisinden sonra dönüşte otobüs kullanmadık. Yürüyerek aşağı indik. O yükseklikten aşağı doğru inmek bile başlı başına yorucuydu. Merdivenler, dar patikalar ve sürekli aşağı inen yol bacakları ciddi şekilde zorluyordu.

Ama bir yandan da içimizde garip bir huzur vardı. Çünkü artık o hayali gerçekleştirmiştik. Gözümüzle görmüş, taşlarının arasında yürümüş, manzarasına bakmıştık.

Aşağı indikten sonra tekrar tren yoluna girdik. Aynı ray hattını bu kez dönüş için yürümeye başladık. Sabahki heyecan yerini yorgun ama tatmin olmuş bir sessizliğe bırakmıştı.

Machu Picchu’dan yürüyerek inişte dağ ve orman manzarası — Machu Picchu’dan aşağı inerken dağların ve ormanın iç içe geçtiği manzara bize eşlik ediyordu.

Machu Picchu’dan yürüyerek iniş patikası — Dar taş basamaklar ve yeşillikler arasındaki iniş yolu, dönüşün de en yorucu ama güzel parçalarından biriydi.

Machu Picchu dönüş yolunda taş merdivenler — Machu Picchu’dan dönüşte otobüs kullanmadık; taş merdivenlerden ve patikalardan yürüyerek indik.

Arabaya dönüş ve aynı sis

Sonunda tekrar arabamıza ulaştık. En büyük rahatlama anlarından biri buydu. Çünkü araç hâlâ oradaydı. Hiçbir şey olmamıştı. Eşyalarımız da güvendeydi.

O an gerçekten derin bir nefes aldık. Bütün gece aklımızda kalan korku nihayet bitmişti.

Sonra tekrar aynı dağ yoluna girdik. Ve inanılmaz şekilde dönüşte de aynı sis bizi karşıladı. Yine görüş azaldı, yine yol ağırlaştı, yine And Dağları’nın o sert yüzüyle karşılaştık.

Sanki dağ bize son kez şunu söylüyordu: “Buraya gelmek kolay değil.”

Machu Picchu bize ne öğretti?

Bu yolculuk bize sadece bir antik kent göstermedi. Sabretmeyi öğretti. Belirsizlikle yaşamayı öğretti. Panik anında çözüm üretmeyi öğretti. Yolda olmanın bazen varıştan daha önemli olduğunu öğretti.

Machu Picchu bizim için yalnızca Peru’da görülecek tarihi bir yer değil. Aynı zamanda sisli dağ yolları, patlayan benzin borusu, rayların yanında yapılan uzun yürüyüş, Aguas Calientes’teki zorunlu bekleyiş, ertesi gün alınan otobüs bileti, taş duvarların arasında dolaşırken duyulan hayranlık ve dönüş yolundaki yorgunluk demek.

Yani bu yolculuk, sadece “Machu Picchu’yu gördük” cümlesine sığmayacak kadar büyük bir deneyimdi.

Ve en önemlisi şunu öğrendik: Bazı yerler yalnızca görülmez. Yaşanır.

Machu Picchu bizim için tam olarak böyle bir yer oldu.